ICS2 i ENS – pełny przewodnik dla przewoźników drogowych od 1 września 2025

Od 1 września 2025 roku przewoźnicy drogowi wjeżdżający na teren Unii Europejskiej muszą dostosować się do nowych przepisów celnych. W życie wchodzi obowiązek składania elektronicznych deklaracji wjazdowych ENS (Entry Summary Declaration), które są integralną częścią nowego systemu ICS2 (Import Control System 2).

Celem wprowadzenia ICS2 i ENS jest:
zwiększenie bezpieczeństwa granic UE,
usprawnienie przepływu towarów,
cyfryzacja procedur celnych i wcześniejsza analiza ryzyka.

Dla przewoźników oznacza to konieczność wcześniejszego przygotowania danych, terminowego składania deklaracji i ścisłej współpracy z agencją celną lub spedytorem.

Czym jest deklaracja ENS?

Deklaracja ENS to elektroniczny dokument, który przewoźnik musi złożyć przed wjazdem towaru na obszar celny UE.

Kluczowe informacje zawarte w deklaracji:
dane nadawcy i odbiorcy (w tym numer EORI),
opis towaru i kod taryfowy HS,
ilość i masa przesyłki, liczba opakowań,
planowana trasa przewozu i punkt wjazdu na teren UE,
informacje dodatkowe wymagane przez system ICS2.

Terminy składania deklaracji:
transport drogowy: co najmniej 1 godzinę przed wjazdem na granicę,
transport intermodalny (np. droga + kolej lub droga + morski): co najmniej 2 godziny przed wjazdem.

Funkcja ENS:
Deklaracja ENS pozwala organom celnym na wstępną ocenę ryzyka i przygotowanie decyzji zanim ciężarówka dotrze do granicy. W praktyce oznacza to, że kluczowe rozstrzygnięcia zapadają w systemie, a przejście graniczne staje się jedynie miejscem formalnego potwierdzenia.

ICS2 – cyfrowa kontrola importu

Co to jest ICS2?
ICS2 (Import Control System 2) to nowoczesny system unijny, który:
analizuje dane z deklaracji ENS w czasie rzeczywistym,
pozwala wykrywać przesyłki wysokiego ryzyka,
usprawnia kontrolę celną i zwiększa bezpieczeństwo granic UE.

Dlaczego wprowadzono ICS2?
Dotychczasowy system nie radził sobie z rosnącą liczbą przesyłek i wymaganiami bezpieczeństwa. Dynamiczny rozwój e-commerce i międzynarodowego transportu drogowego wymusił stworzenie narzędzia, które umożliwia wcześniejszą analizę danych i sprawną reakcję służb celnych.

Etapy wdrożenia ICS2:
I. Transport lotniczy – pierwszy etap, od 2021 roku,
II. Transport morski i śródlądowy – kolejne lata,
III. Transport kolejowy, a obecnie – transport drogowy (od 1 września 2025 dla wybranych państw).

Nowe obowiązki przewoźników

Odpowiedzialność:
przewoźnicy lub ich spedytorzy są odpowiedzialni za poprawne i terminowe złożenie deklaracji ENS,
błędy w danych mogą skutkować zatrzymaniem przesyłki lub dodatkowymi kontrolami,
konsekwencje mogą obejmować również kary finansowe i utratę wiarygodności w oczach organów celnych.

Najczęściej newralgiczne dane:
kod taryfowy HS, opis i masa towaru, liczba opakowań,
numery EORI nadawcy i odbiorcy,
dokładne informacje o trasie.

Ryzyka i konsekwencje błędów
opóźnienia w przewozie,
wstrzymanie transportu na granicy,
częstsze kontrole w przyszłości,
dodatkowe koszty operacyjne i finansowe,
konieczność zmian w umowach przewozowych w zakresie odpowiedzialności za dokumentację.

Korzyści z ICS2 i ENS

– szybsze procedury graniczne dla rzetelnych przewoźników,
– zmniejszenie liczby fizycznych kontroli,
– lepsze planowanie tras i przewidywalność terminów dostaw,
– zwiększone bezpieczeństwo przesyłek i ochrona przed przewozem nielegalnych towarów.

Jak agencja celna może pomóc przewoźnikom?

Wdrożenie ICS2 i składanie deklaracji ENS może być wyzwaniem, zwłaszcza dla mniejszych przewoźników. Agencja celna może:
-> przygotować poprawne deklaracje ENS i wysłać je w wymaganym terminie,
-> monitorować status przesyłek w systemie ICS2,
-> doradzić w zakresie wymogów formalnych i minimalizować ryzyko błędów,
-> wspierać integrację własnych systemów IT z wymogami ICS2.

Praktyczne wskazówki dla przewoźników

1. Sprawdź EORI – upewnij się, że zarówno nadawca, jak i odbiorca mają aktywne numery EORI.
2. Zbierz dokładne dane o towarze – opis, kod HS, masa, liczba opakowań.
3. Zaplanuj czas składania deklaracji – dla transportu drogowego co najmniej 1 godzina przed granicą.
4. Współpracuj z agencją celną – zminimalizujesz ryzyko błędów i opóźnień.
5. Przygotuj system IT – kompatybilny z ICS2, aby móc wysyłać deklaracje elektronicznie.

Cyfryzacja granic i przyszłość transportu

ICS2 i ENS wprowadzają nową filozofię zarządzania przepływem towarów w UE. Przewoźnicy, którzy dostosują się do zmian, zyskają:
– większą przewidywalność odpraw,
– mniejszą liczbę nieplanowanych kontroli,
– możliwość sprawniejszego zarządzania transportem w skali międzynarodowej.

Podsumowanie

Od 1 września 2025 roku ICS2 i ENS staną się codziennością w transporcie drogowym do UE. Przygotowanie danych, terminowe składanie deklaracji i współpraca z doświadczoną agencją celną to klucz do utrzymania płynności przewozów i bezpieczeństwa operacji.